Νύχτες Θεάτρου στο Φεστιβάλ Αθηνών-Επιδαύρου 22-28 Ιουνίου: η κατά Λιβαθινόν «Εκάβη» και ιαπωνικό Θέατρο. Η εβδομάδα αυτή έχει πολλούς άσους στο θεατρικό μανίκι του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου. Θέατρο στο Ηρώδειο (το τελευταίο πριν κλείσει), θέατρο στην Πειραιώς 260, θέατρο στη Μικρή Επίδαυρο που ξεκινά για φέτος, θέατρο στο Αρχαίο Στάδιο Επιδαύρου, θέατρο ακόμα και στις Γυναικείες Φυλακές Ελεώνα Θηβών.
Η εβδομάδα αυτή έχει πολλούς άσους στο θεατρικό μανίκι του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου. Θέατρο στο Ηρώδειο (το τελευταίο πριν κλείσει), θέατρο στην Πειραιώς 260, θέατρο στη Μικρή Επίδαυρο που ξεκινά για φέτος, θέατρο στο Αρχαίο Στάδιο Επιδαύρου, θέατρο ακόμα και στις Γυναικείες Φυλακές Ελεώνα Θηβών.
Είδαμε τις φωτογραφίες από την παράσταση του Στάθη Λιβαθινού «Εκάβη-Στη σκιά της Πολιτείας» και ενθουσιαστήκαμε, για την υψηλή αισθητική ποιότητα της. Μια συνάντηση Ευριπίδη και Πλάτωνα, στην ορχήστρα του Ηρωδείου, τα τελευταία θεατρικά πατήματα στον εμβληματικό αυτό χώρο πριν κλείσει για ανακαίνιση. Μια παράσταση που προμηνύεται να αφήσει στίγμα στο φετινό Φεστιβάλ, με μια «δουλεμένη» ομάδα ηθοποιών και από ένα σκηνοθέτη που «ξέρει» να μελετά και να μεταφράζει τη μελέτη του σε σκηνική πράξη.
Μένουμε στον Πλάτωνα, αυτήν τη φορά στην Πειραιώς 260, ο Αλέξανδρος Μιστριώτης τοποθετεί τον Έλληνα φιλόσοφο στη σκηνή ο οποίος μας απευθύνεται. Μια επιστολή του-απολογία ζωής και παρακαταθήκη του είναι το δραματουργικό υλικό του σκηνοθέτη προσεγγίζοντας την ανθρώπινη πλευρά του Πλάτωνα.
Δυο διεθνείς μετακλήσεις έχει αυτήν την εβδομάδα ρο Φεστιβάλ και οι δύο με ιαπωνικές αναφορές. Ο διακεκριμένος Ιάπωνας δημιουργός Kurō Tanino εμφανίζεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα με το «Sleeping Fires» το οποίο αντλεί έμπνευση από την ιστορία των τυφλών θεραπευτών μασάζ στην Ιαπωνία. Πιο σκληρή και σίγουρα πιο προκλητική η Ισπανίδα Angélica Liddell με το «Seppuku. The Funeral of Mishima or the Pleasure of Dying», η οποία αντλώντας έμπνευση από τον πνευματικό κώδικα των σαμουράι –στον πυρήνα του οποίου βρίσκεται η προσταγή να «πεθαίνεις νοερά» κάθε πρωί για να μην φοβάσαι τον θάνατο–, παρουσιάζει το σεπούκου (χαρακίρι) ως στοχασμό πάνω στην ελευθερία, την πειθαρχία, την ομορφιά και το όριο.
Στην Πειραιώς όμως φέτος έχουμε και κινηματογραφικές προβολές σημαντικών ιστορικών παραστάσεων που όρισαν το παγκόσμιο θεατρικό γίγνεσθαι. Στον Χώρο Δ, με την διάπλατα ανοιχτή οροφή και κάτω από τ’ αστέρια αυτήν την εβδομάδα θα δούμε το θεατρικό έπος του Eimuntas Nekrošius «Hamletas» από το 1997
Ο Στάθης Γράψας έχει αφιερώσει την καλλιτεχνική πορεία του, στη θεατρική καλλιέργεια ανθρώπων που βρίσκονται μέσα σε σωφρονιστικά καταστήματα και το έργο που κάνει τόσα χρόνια είναι πραγματικά σπουδαίο, τόσο σε ανθρωπιστικό επίπεδο (δεν είναι εύκολο να ανοίγεις άλλες προοπτικές, σε ανθρώπους που έχουν υποπέσει σε παραβατικές συμπεριφορές) αλλά και σε καλλιτεχνικό αποτέλεσμα. Να πάτε στις δύο τελευταίες παραστάσεις του Εθνικύ Θεάτρου σε συμπαραγωγή με το Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου «Γύναι» στο Σωφρονιστικό Κατάστημα Γυναικών Ελεώνα Θηβών και θα καταλάβετε με βαθιά συγκίνηση το υψηλό επίπεδο της δουλειάς που συντελείται από τον δημιουργό και εμπνευστή της.
Ο Ευριπίδης Λασκαρίδης επιστρέφει με την «ΤΟΥΡΝΕ» του και κόβει την κορδέλα γα φέτος στο Μικρό Θέατρο Αρχαίας Επιδαύρου. Ενώ παράλληλα, εγκαινιάζεται η νέα θεματική ενότητα 1+1+1 του Φεστιβάλ, όπου στο Αρχαίο Στάδιο της Επιδαύρου και μεταμεσονύχτια γίνεται η συνάντηση ενός σκηνοθέτη με ένα έργο και μια ηθοποιό. Έτσι, αυτό το διήμερο ο Δημήτρης Καμαρωτός παρουσιάζει την Κωνσταντινα Τάκαλου στο «(Άλκηστις) Τοπίο μετά την Υπόσχεση» με ένα κουιντέτο εγχόρδων.
Συγκεκριμένα:
Αλέξανδρος Μιστριώτης – Η Ζ’ Επιστολή ή ο απογοητευμένος Πλάτωνας
Πώς αποφασίζει ένας από τους σπουδαιότερους φιλοσόφους στην ιστορία να αφηγηθεί τη ζωή του; Ο Πλάτωνας στέκεται στη σκηνή και μας απευθύνεται. Μέσω ενός αφηγητή, επανέρχεται ως αίνιγμα και φάντασμα για να σπάσει τον τέταρτο τοίχο, εκμηδενίζοντας την απόσταση που μας χωρίζει από τον ίδιο και την πολιτικά ασταθή εποχή του. Λίγα πράγματα γνωρίζουμε, στην πραγματικότητα, για τον μαθητή του Σωκράτη πέρα από τους εμβληματικούς διαλόγους του. Τέσσερα χρόνια πριν πεθάνει, ο Πλάτωνας γράφει τη Ζ’ Επιστολή –την απολογία της ζωής και του έργου του– και την απευθύνει ως γράμμα και παρακαταθήκη στην οικογένεια του Δίωνα, στις Συρακούσες, μετά τη δολοφονία του επιστήθιου φίλου του. Από αυτό το κείμενο εμπνέεται ο Αλέξανδρος Μιστριώτης, προσεγγίζοντας έναν Πλάτωνα ανθρώπινο και εξομολογητικό μέσα από μια παράσταση που δεν εστιάζει στη διδασκαλία αλλά στη ζωή του – μια ζωή για την οποία δεν γνωρίζουμε σχεδόν τίποτα με βεβαιότητα. Παίζουν Θωμάς Βελισσάρης, Οδυσσέας Ζήκας, Αλέξανδρος Μιστριώτης (Δευτέρα 22/6, Τρίτη 23/6, Τετάρτη 24/6 στις 21.30, Χώρος Ε)
Στάθης Λιβαθινός – Εκάβη Ευριπίδη Στη σκιά της Πολιτείας
Η ευριπίδεια Εκάβη, γραμμένη στα πρώτα χρόνια του Πελοποννησιακού Πολέμου, εκτός από το ότι πραγματεύεται το τέλος της μυθικής Τροίας, αντανακλά επίσης το λυκόφως της αθηναϊκής πόλεως ως δομικής μονάδας πολιτειακής συγκρότησης. Στο έργο, η επίκληση των κανόνων και του δικαίου επανέρχεται σταθερά, ενδεικτική μιας περιόδου που τίποτε από τα δύο δεν λειτουργεί. Στον αντίποδα, η πλατωνική Πολιτεία –γραμμένη σε περίοδο πολιτιστικής ανάκαμψης– αρθρώνει μια ουτοπική σύλληψη ανασυγκρότησης, συνδέοντας τη γνώση με την πολιτειακή οργάνωση. Αν και ανήκουν σε διαφορετικά είδη και απέχουν χρονικά, τα έργα αυτά τέμνονται σε έναν κοινό πυρήνα προβληματισμού: Τι είναι το δίκαιο, η αλήθεια και η παιδεία; Ποια είναι τα όρια της ανθρώπινης ηθικής; Ο άξονας της σκηνικής επεξεργασίας είναι ο Μύθος του Σπηλαίου, η εμβληματική πλατωνική αλληγορία για την πλάνη, τη γνώση και τη δυνατότητα αφύπνισης. Η εικόνα των δεσμωτών που εκλαμβάνουν ως πραγματικότητα έναν κόσμο σκιών θεμελιώνει, εδώ, μια ισχυρή θεατρική συνθήκη. Μέσα σε αυτήν, η Εκάβη ενεργοποιείται ως καταλυτική παρουσία, με το διεισδυτικό σκηνοθετικό βλέμμα του Στάθη Λιβαθινού να μετατρέπει το σμίξιμο της τραγωδίας με τη φιλοσοφία σε πεδίο στοχασμού και δοκιμασίας, όπου αναμετρώνται τα όρια της επίγνωσης, του ανθρώπινου μέτρου και της ευθύνης. Παίζουν (αλφαβητικά) Αντώνης Γιαννακός, Γιώργος Δάμπασης, Νίκος Καρδώνης, Νέστωρ Κοψιδάς, Άννα Μάγκου, Λίλλυ Μελεμέ, Πολυξένη Παπακωνσταντίνου, Ερατώ Πίσση, Θεοδοσία Σαββάκη, Μαρία Σαββίδου, Βιργινία Ταμπαροπούλου, Άρης Τρουπάκης (Πέμπτη 25/6, Παρασκευή 26/6 στις 21.00. Ωδείο Ηρώδου Αττικού)
Ο Ευριπίδης Λασκαρίδης, περφόρμερ και δημιουργός που κινείται στο μεταίχμιο χορού, θεάτρου και εικαστικών τεχνών, επιστρέφει στη Μικρή Επίδαυρο με ένα έργο που φέρνει στην επιφάνεια αθέατες πτυχές της σύγχρονης ελληνικής ταυτότητας με αφορμή τη μαγική περιπέτεια του θεάτρου. Αφετηρία του είναι ο κόσμος των θερινών θεατρικών περιοδειών και μπουλουκιών: ένας μικρόκοσμος συντροφικότητας και εξάντλησης, φιλοδοξίας, λατρείας και τελικά επιβίωσης, όπου οι ίδιες ιστορίες επανέρχονται ξανά και ξανά. Με αιχμηρό χιούμορ και διάθεση που ‘γυρίζει’ ανάποδα την κωμωδία, η ΤΟΥΡΝΕ της ομάδας OSMOSIS αντιμετωπίζει το θέατρο ως πράξη προσφοράς. Μια κωμική τραγωδία που ισορροπεί ανάμεσα στην αφοσίωση και τον αυτοσαρκασμό. Παίζουν Ευριπίδης Λασκαρίδης, Αμαλία Κοσμά, Ευθύμιος Μοσχόπουλος (Παρασκευή 26/6, Σάββατο 27/6 στις 21.30, Μικρό Θέατρο Αρχαίας Επιδαύρου)
Ο συνθέτης Δημήτρης Καμαρωτός, μεταμεσονύχτια, μετατρέπει την «Άλκηστη» του Ευριπίδη σε έναν υποφωτισμένο μονόλογο που υιοθετεί άλλες διαστάσεις. Διότι η Άλκηστις εδώ δεν είναι ηρωίδα μιας ιστορίας, αλλά μια παρουσία σε μετάβαση. Το «Άλκηστις – Τοπίο μετά την Υπόσχεση» είναι μια συνάντηση μέσα στην καρδιά της νύχτας, με εκείνο που επιμένει να υπάρχει όταν όλα μοιάζουν να έχουν σταματήσει. Και ποια είναι η υπόσχεση του τίτλου; Σίγουρα όχι κάποια ρητή λύτρωση αλλά μια πρόταση μετάβασης από την αδιαφορία και απαξίωση ενός εαυτού, στη σιωπηλή ανύψωσή του μέσω της συλλογικής εμπειρίας. Σαν ένα ελαφρά φωτισμένο μονοπάτι που υπάρχει μόνο για όποιον γυρίσει να το δει. (Παρασκευή 26/6, Σάββατο 27/6 στις 23:59, Αρχαίο Στάδιο Επιδαύρου, Διάρκεια 90΄)
Το Εθνικό Θέατρο σε συμπαραγωγή με το Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου και σε συνεργασία με τη Γενική Γραμματεία Αντεγκληματικής Πολιτικής του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη και τα Σχολεία του Σωφρονιστικού Καταστήματος Γυναικών Ελεώνα Θηβών, παρουσιάζουν την παράσταση ΓΥΝΑΙ, σε σύλληψη και σκηνοθεσία του Στάθη Γράψα. Η παράσταση ΓΥΝΑΙ είναι ένα θεατρικό δρώμενο των κρατούμενων στα Σχολεία του Σωφρονιστικού Καταστήματος Γυναικών Ελεώνα Θηβών· καρπός ενός κύκλου του Εργαστηρίου Προσωπικής Ανάπτυξης Κρατουμένων (ΕΠΑΚ), που υλοποιεί το Εθνικό Θέατρο από το 2018, με στόχο την ανάδειξη της απελευθερωτικής δύναμης της τέχνης ως πεδίου έκφρασης, ενδοσκόπησης και αυτογνωσίας. Η παράσταση ΓΥΝΑΙ διατρανώνει μια κρίσιμη αλήθεια: η βία κατά των γυναικών δεν συνιστά ένα ακόμη «κοινωνικό φαινόμενο», ούτε μια παρεκτροπή από την κανονικότητα. Eγγράφεται μέσα στις ίδιες έμφυλες δομές εξουσίας που την παράγουν, τη νομιμοποιούν και τη διαιωνίζουν. (Σάββατο 27 & Κυριακή 28 Ιουνίου στη 13.00, Σωφρονιστικό Κατάστημα Γυναικών Ελεώνα Θηβών)
Το Sleeping Fires αντλεί έμπνευση από την ιστορία των τυφλών θεραπευτών μασάζ στην Ιαπωνία και εκτυλίσσεται σε μια ορεινή περιοχή βόρεια του Έντο, του σημερινού Τόκιο. Σε μια κοινωνία όπου οι τυφλοί άνδρες προστατεύονταν θεσμικά μέσω της ιεραρχικής συντεχνίας Τοντόζα (Tōdōza), οι γυναίκες παρέμεναν ουσιαστικά αόρατες, χωρίς αντίστοιχη κοινωνική ή οικονομική κατοχύρωση. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το έργο φωτίζει όχι μόνο τη συνθήκη του αποκλεισμού, αλλά και τις απρόβλεπτες μορφές ελευθερίας που μπορεί να γεννηθούν έξω από τις κυρίαρχες κοινωνικές δομές. Ο διακεκριμένος Ιάπωνας δημιουργός εμφανίζεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα με την τελευταία του δημιουργία, μια συνεργασία της Niwa Gekidan Penino –της θεατρικής ομάδας που ίδρυσε και καθοδηγεί– με το Διεθνές Φεστιβάλ Συμπεριληπτικών Τεχνών του Χονγκ Κονγκ, No Limits. Παίζουν Susumu Ogata, Ineko Kawai, Takao Shibata, Rio Sekiba, Natsue Hyakumoto (Σάββατο 27/6, Κυριακή 28/6 στις 20.00, Χώρος Η Πειραιώς 260, Διάρκεια 110΄)
Angélica Liddell – Seppuku. The Funeral of Mishima or the Pleasure of Dying
Τον Νοέμβριο του 1970, έπειτα από μια αποτυχημένη συμβολική εξέγερση για την αποκατάσταση της αυτοκρατορικής εξουσίας στην Ιαπωνία, ο Ιάπωνας συγγραφέας Γιούκιο Μισίμα (1925-1970) έβαλε τέλος στη ζωή του με seppuku (στην καθομιλουμένη χαρακίρι), μετατρέποντας το ίδιο του το σώμα στο ‘τελευταίο’ του έργο. Αντλώντας έμπνευση από τον πνευματικό κώδικα των σαμουράι –στον πυρήνα του οποίου βρίσκεται η προσταγή να ‘πεθαίνεις νοερά’ κάθε πρωί για να μην φοβάσαι τον θάνατο– η Ανχέλικα Λίντελ, μία από τις πιο ριζοσπαστικές φωνές της σύγχρονης ισπανικής σκηνής, παρουσιάζει το σεπούκου ως στοχασμό πάνω στην ελευθερία, την πειθαρχία, την ομορφιά και το όριο. Το έργο παίρνει τη μορφή ενός επικήδειου ύμνου που, χωρίς εξιδανικεύσεις, αφιερώνεται σε όλους τους αυτόχειρες και ενσαρκώνει σκηνικά τη βίαιη, λυρική έλξη από τον θάνατο ως αισθητικό ιδεώδες και υπαρξιακή επιλογή στον αντίποδα της πνευματικής φθοράς. Επτά χρόνια μετά το Génesis 6, 6-7, η Λίντελ επανέρχεται στη σκηνή της Πειραιώς 260 για να δοκιμάσει ξανά τα όρια της αντοχής μας και να μας αφήσει, ακόμη μία φορά, άφωνους. Παίζουν lberto Alonso Martínez, Nonoka Kato, Angélica Liddell, Masanori Kikuzawa, Ichiro Sugae, Gumersindo Puche, Kazan Tachimoto (Κυριακή 28/6, Δευτέρα 29/6, Τρίτη 30/6 στις 21.30, Χώρος Δ Πειραιώς 260, Διάρκεια 120΄)
ΕΝΑΣΤΡΟΣ ΟΥΡΑΝΟΣ – ΕΝΑΣΤΡΕΣ ΝΥΧΤΕΣ Μεταμεσονύκτιες προβολές του εφήμερου της σκηνικής πράξης
Τα μεσάνυχτα, σε ένα βιομηχανικό τοπίο, μέσα στην ησυχία της καλοκαιρινής Αθήνας, κάτω από μια ανοιχτή οροφή, προβάλλονται ταινίες. Εκεί που πραγματώνονται εφήμερες παραστάσεις, παρουσιάζονται κινηματογραφικές καταγραφές που συναντούν τον θεατή σε μια πόλη που επιβραδύνει.
Τετάρτη 24 Ιουνίου Eimuntas Nekrošius -Hamletas 1997 / 190΄
Ο Άμλετ του Νεκρόσιους, μια παράσταση-ορόσημο του κλασικού σαιξπηρικού δράματος, μοιάζει με τελετουργία ενός κόσμου που καταρρέει αργά κάτω από το βάρος της μνήμης και της εξουσίας. Η σκηνική του γραφή φέρει όλο τον πλούτο και την ποιητική δύναμη της λιθουανικής σχολής, ενώ η σκηνή του φαντάσματος έχει περάσει πλέον στο πάνθεον των μεγάλων θεατρικών εικόνων. Η λιθουανική αισθητική στο απόγειό της. Με αγγλικούς υπότιτλους μόνο Διάρκεια άνω των 3 ωρών σε 3 πράξεις με δύο σύντομα διαλείμματα