Κριτική | «Ιφιγένεια εν Αυλίδι» από τον Σάββα Στρούμπο: στη διαφθορά του ιμπεριαλισμού. Το ίδιο το έργο, κρύβει μια βαθιά πολιτική ανάγκη, πάνω στην οποία χτίζονται τα διλήμματα και οι διχογνωμίες των προσώπων του, άλλοτε με κωμικό άλλοτε με τραγικό τρόπο. Ο στρατοκρατορικός ιμπεριαλισμός είναι ο στόχος και η υπόδειξη όλων των τραυμάτων. Ένας μιλιταρισμός που διαφθείρει ανθρώπους, συνειδήσεις, επινοεί προσχήματα, δημιουργεί θύματα και εργαλειοποιεί επικαλούμενος την, ακόμα και την πατριωτική αυτοθυσία.
Σε μια περίοδο που η υπόθεση του αρχαίου δράματος, με την εμπορευματικοποίηση του θεσμού των Επιδαύρειων (είναι μια μεγάλη συζήτηση που δεν μπορεί να εξαντληθεί εδώ), μετατράπηκε σε θερισμό συγκομιδής τηλεοπτικών αστέρων και της αντίστοιχης αισθητικής που φέρουν και η μετατροπή του είδους σε προϊόν που «τα φέρνει», με εισπρακτική λογική, ο Σάββας Στρούμπος, μετά την ιστορική «Ορέστεια» του δασκάλου του Θεόδωρου Τερζόπουλου, επιμένει στο μικρών σκηνικών δυνατοτήτων Άττις-Νέος Χώρος να αφοσιώνεται στην ουσία του.
Το αρχαίο δράμα στον Σάββα Στρούμπο, φέρνει αρχές και αξίες, φέρνει ιδεολογική κατάρτιση. Δεν ασχολείται με την τραγωδία για λόγους καλλιτεχνικής καθιέρωσης (είναι ένα σχήμα στις μέρες μας που συνηθίζεται), αλλά ανήκει σε εκείνους τους δημιουργούς που περισσότερο την υπηρετούν παρά την εκμεταλλεύονται. Γιατί, δεν είναι αυτονόητο ότι όποιος ασχολείται με το είδος αυτό κατέχει και τους κώδικές του. Η τραγωδία (και η αττική κωμωδία) απαιτεί πρωτίστως στοχασμό, όραμα, εκφραστικές τεχνικές, και πρωτίστως προβληματισμό στα αιώνια ερωτήματα που θέτει.
Η «Ιφιγένεια εν Αυλίδι» του, φέρει στο μεδούλι της παιδεία, τέχνη, μελέτη, σπουδή και -το σπουδαιότερο- τοποθέτηση και άποψη.
Και εδώ, είναι το σώμα εκείνο που κινεί όλον τον νοηματικό ειρμό και τον τραγικό μηχανισμό του ποιητή. Το σώμα, που αυτό καθαυτό, φέρει την ιδιότητα του αρχέτυπου, το σημείο εκκίνησης της ίδιας της Ανθρωπότητας, είναι αυτό που γεννά τη δύναμη της ενέργειας και κατά συνέπεια της δημιουργίας. Είναι το σώμα εκείνο που διαπερνά τον Μύθο, είναι το σώμα που αφήνεται εκτεθειμένο στο βίωμα. Από εκεί αναβλύζει ο λόγος, από εκεί καθοδηγείται ο ρυθμός, από εκεί πηγάζει η όρχηση που πλαισιώνει την Ιδέα, το Αίσθημα αλλά και τα δραματουργικά και συνάμα συντελειακά διλήμματα των ηρώων.
Για αυτό ακριβώς, και στην περίπτωση της Ιφιγένειας εν Αυλίδι, οι Έλλη Ιγγλίζ, Άννα Κόπακα, Νίκος Ντάσης, Μυρτώ Ροζάκη, Γιάννης Σανιδάς, Νίκος Ψυλάκης αναπτύσσουν έντονη σωματικότητα μέσα ακριβώς σε αυτό το άθροισμα της θεωρητικής και φορμαλιστικής κατατομής της παράστασης. Ίσως, όχι πάντα με αδιατάρακτη συνέπεια, μιας και πρόκειται για μια σωματικότητα που εξελίσσεται και εξελίσσει την παράσταση. Οι ηθοποιοί γίνονται ενεργά υποκείμενα και ταυτόχρονα μάρτυρες μιας προαναγγελθείσας σχεδόν, νεκρικής τελετής. Εκκινώντας από την αφασία, εξακοντίζουν από το σώμα την άπνοια και τη νηνεμία για να δημιουργήσουν ένα μεγαλειώδες σχόλιο για το μάταιο κλέος του πολέμου. Και παρόλη την κατά στιγμές χαλάρωση της φόρμας η πλαστικότητα του συνόλου δεν διαταράσσεται. Πέρα από τη βαθιά μυημένη Έλλη Ιγγλίζ, διακρίναμε και στον Νίκο Ντάση υποκριτικό υλικό πρόθυμο να εξελιχθεί.
Το ίδιο το έργο, κρύβει μια βαθιά πολιτική ανάγκη, πάνω στην οποία χτίζονται τα διλήμματα και οι διχογνωμίες των προσώπων του, άλλοτε με κωμικό άλλοτε με τραγικό τρόπο. Ο στρατοκρατορικός ιμπεριαλισμός είναι ο στόχος και η υπόδειξη όλων των τραυμάτων. Ένας μιλιταρισμός που διαφθείρει ανθρώπους, συνειδήσεις, επινοεί προσχήματα, δημιουργεί θύματα και εργαλειοποιεί επικαλούμενος την, ακόμα και την πατριωτική αυτοθυσία.
Υπό αυτό το πρίσμα , ο Σάββας Στρούμπος με όχημα την μετάφραση του Παντελή Μπουκάλα, με την Ιωάννα Ρεμεδιάκη στη συμβολή ης δραματουργίας, ανέδειξε τη σύγχρονη σκέψη του Ευριπίδη, φώτισε την πολιτική προβληματική του μέσα από τις αντιφάσεις των ηρώων του και έφερε την υπόθεση της «Ιφιγένειας» στο κέντρο και στον κύκλο της ιστορικής διαδικασίας. Με τα κοστούμια με τις αιχμηρές ακμές και απολήξεις, με ένα σκηνικό με υπαινιγμούς (με μια σημαία αντίθετη στο ρεύμα όλων των άλλων), σχεδιασμός και έμπνευση της Κατερίνας Παπαγεωργίου, με το εξπρεσιονιστικό μακιγιάζ της Βιργινίας Τσιχλάκη, τα πύρινα φώτα του Κώστα Μπεθάνη, με την ποιητική αφαίρεση της μουσικής του Ζήση Σέγκλια.
*φωτο Αντωνία Κάντα
Η παράσταση μετά τη λήξη των παραστάσεων στο θέατρο Άττις-Νέος Χώρος στις 7 Ιουνίου, θα περιοδεύσει το καλοκαίρι σε επιλεγμένους σταθμούς ανά την Ελλάδα. Την αυλαία της περιοδείας θα ανοίξει η παρουσίαση της παράστασης στον Πολιτιστικό χώρο Αυλιδείας Αρτέμιδος (Χαλκίδα), στο πλαίσιο του bio-Mechanical festival, το Σάββατο 27 Ιουνίου στις 21.15 ενώ την επόμενη μέρα, Κυριακή 28 Ιουνίου στις 21.00, θα ακολουθήσει η παρουσίαση της παράστασης στο Φεστιβάλ στη Σκιά των Βράχων. Η προπώληση για τους δύο πρώτους σταθμούς της περιοδείας άνοιξε ΕΔΩ. Το επόμενο διάστημα θα ανακοινωθεί και το πλήρες πρόγραμμα της περιοδείας
Μετάφραση: Παντελής Μπουκάλας
Σκηνοθεσία: Σάββας Στρούμπος
Σκηνικά/Κοστούμια: Κατερίνα Παπαγεωργίου
Μουσική: Ζήσης Σέγκλιας
Φωτισμοί: Κώστας Μπεθάνης
Σύμβουλος δραματουργίας: Ιωάννα Ρεμεδιάκη
Σύμβουλος θεατρολόγος: Μαρία Σικιτάνο
Κατασκευή κοστουμιών: Ελένη Χασιώτη
Κατασκευή σκηνικού: Απόστολος Ζερδεβάς
Μακιγιάζ: Βιργινία Τσιχλάκη
Υπεύθυνοι επικοινωνίας: Μαριάννα Παπάκη, Νώντας Δουζίνας
Φωτογραφίες πρόβας: Άγγελος Χιλλ
ΔΙΑΝΟΜΗ
Ηθοποιοί (με αλφαβητική σειρά):
Έλλη Ιγγλίζ: Κλυταιμνήστρα
Άννα Κόπακα: Κορυφαία του χορού / Α’ Αγγελιοφόρος
Νίκος Ντάσης: Αγαμέμνων
Μυρτώ Ροζάκη: Ιφιγένεια
Γιάννης Σανιδάς: Πρεσβύτης/ Αχιλλέας/ Β’ Αγγελιοφόρος
Νίκος Ψυλάκης: Πρεσβύτης/ Μενέλαος/ Β’ Αγγελιοφόρος