Κριτική | «Σλήμαν ΙΙΙ» στην οδό Πειραιώς 260: άνθρωπος, η κινητήρια δύναμη της Ιστορίας

«Σλήμαν ΙΙΙ» στην οδό Πειραιώς 260: άνθρωπος, η κινητήρια δύναμη της Ιστορίας. Η παράσταση τοποθετείται απέναντι στην Ιστορία με όρους διαλεκτικής, την αντιμετωπίζει σαν μια αέναη κίνηση ή σαν μια συνάρτηση της με τον ανθρώπινο παράγοντα. Ανθρώπινος παράγοντας που ορίζεται τόσο ως κινητήρια δύναμη όσο και ως κυματοθραύστης των συνεπειών της ιστορικής διαδικασίας. Ο άνθρωπος είναι τόσο το ενεργό υποκείμενο όσο και το ανυπεράσπιστο αντικείμενό της.

«…θα΄θελα αυτήν τη μνήμη να την πω»

Σπαραγμός και ιστορία, ουμανισμός και επιστήμη, με αφορμή τις αρχαιολογικές ανασκαφές του Σλήμαν στην Τροία, αποτελούν το αισθητικό περιβάλλον της παράστασης των Heiner Goebbels και Michael Simon, που είδαμε στην Πειραιώς 260 στην πρεμιέρα της φετινής έκδοσης του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου.

Η παράσταση που αποτελεί αντικείμενο επαναδημιουργίας και εξέλιξης, με προηγούμενους σταθμούς της το 1990 (ως Newtons Casino) και το 1997 (Εργοτάξιο Σλήμαν στην Ελλάδα σε συνεργασία με το σχήμα Διπλός Έρως), οδηγήθηκε στην αίθουσα Δ μέσα από τους κώδικες της φαντασμαγορίας.

Εντυπωσιακά σκηνικά, αποτελούμενα από πότε σταθερούς και πότε αιωρούμενους όγκους, σκοτεινούς ή με φωτισμένες ακμές, με τη σκηνή να είναι διαμορφωμένη σε πεδίο ανασκαφής και την πλατεία να είναι υψωμένη σε περίοπτο εξώστη και με τα φώτα να διαμορφώνουν καθοριστικά το πολύ σημαντικό αισθητικό αποτέλεσμα. Διασταυρωμένες πλοκές, εναλλασσόμενα μουσικά στίγματα, απροσδόκητη διακειμενικότητα, επιστημονικοί όροι που παρεμβάλλονται στους στίχους της Ιλιάδας, την ίδια στιγμή που επενδύονται με μοιρολόγια από τη δημοτική μας παράδοση ή διακόπτονται από την όπερα του Μπερλιόζ «Τρώες».

Η ίδια καθαυτή παράσταση αποτελεί μια ανασκαφή στη σχέση της Ιστορίας με τους κοινωνικούς νόμους και το προσωπικό βίωμα. Η παράσταση τοποθετείται απέναντι στην Ιστορία με όρους διαλεκτικής, την αντιμετωπίζει σαν μια αέναη κίνηση ή σαν μια συνάρτηση της με τον ανθρώπινο παράγοντα. Ανθρώπινος παράγοντας που ορίζεται τόσο ως κινητήρια δύναμη όσο και ως κυματοθραύστης των συνεπειών της ιστορικής διαδικασίας. Ο άνθρωπος είναι τόσο το ενεργό υποκείμενο όσο και το ανυπεράσπιστο αντικείμενό της. Έτσι, πότε εμφανίζεται μέσα από τις σκιές του παρελθόντος, σαν ίσκιος της Κασσάνδρας στα τείχη της Ιστορίας, και πότε σαν φορέας της ίδιας της ιστορικότητας εφοδιασμένος με τη μουσικότητα και τα πάθη της ανθρώπινης ψυχής.

Κάθε θραύσμα που ανακαλύπτει ο Σλήμαν, κουβαλάει και μια ιστορία σπαραγμού. Έναν αποχωρισμό, ένα αντίο, ένα καλωσόρισμα, ένα θρήνο, ή ένα γέλιο.

Η αλήθεια είναι ότι, μιλώντας για την πρόσληψη του όλου εγχειρήματος, οι εννοιολογικές ενότητες της παράστασης δεν καταφέρνουν να “διαβαστούν” στο σύνολό τους, ειδικά τις στιγμές που η απελευθερωμένη ποιητική διάσταση σκοντάφτει στην αυστηρή επιστημονική ορολογία ή στη λυρική δραματουργία. Είναι αδύνατον όμως να μην παραδοθεί κανείς στη φροντισμένη επιμέλεια των συντελεστών της.

Η ζεστή φωνή του Ακύλλα Καραζήση, που ως Σλήμαν, σκαλίζει, σκάβει, ψηλαφεί και ανακαλύπτει, ο σπαραγμός και ο εσωτερικός παλμός της Λυδίας Κονιόρδου, η διακριτική και ισομερής παρουσία της Ανδρομάχης Φουντουλίδου, ο μελαγχολικός λυρισμός του κόντρα τενόρου Άγγελου Κυδωνιέως, ο απαράμιλλος συνδυασμός του μπουζουκιού του Ανέστη Μπαρμπάτση και του φλάουτου του Φίλιππου Φασούλα, όλα βρίσκονται σε μια συντονισμένη αρμονική σύζευξη με σωστές ισορροπίες και λιτές συναισθηματικές αποχρώσεις.

Ο Heiner Goebbels με τη σύλληψή του και ο Michael Simon με τη σκηνογραφία και τους φωτισμούς του παρέδωσαν μια παράσταση για τη βιωματική σχέση μας με το χρόνο και με όχημα την αμφιλεγόμενη προσωπικότητα του ερασιτέχνη αρχαιολόγου Σλήμαν «έπαιξαν» δημιουργικά με τη φύση του αισθήματος και συναισθήματος σε σχέση την επιστημονική κατατομή της ιστορικής διαδικασίας.

Η παράσταση παίζει στον Χώρο Δ της Πειραιώς 260 από την Παρασκευή 29 Μαΐου. Τελευταία παράσταση σήμερα 1 Ιουνίου. Εισιτήρια μπορείτε να προμηθευτείτε ΕΔΩ